#TOP12KĘPNO
6/12
Dziedzictwo, które widać.
Architektura, która ma znaczenie.
„Wspólnym wysiłkiem budujemy przyszłość lepszą, a sprawozdanie dokładne z minionego okresu wskazuje nam, czy i w jakim stopniu zbliżyliśmy się do celu[1].”
Szóstym obiektem prezentowanym w ramach akcji TOP12KĘPNO jest siedziba Spółdzielczego Banku Ludowego w Kępnie. Budynek został wzniesiony w 1912 r. od podstaw z przeznaczeniem na siedzibę instytucji finansowej. Był to okres, w którym coraz częściej realizowano obiekty projektowane specjalnie z myślą o określonej funkcji użytkowej, odchodząc od praktyki adaptowania istniejących budynków do nowych potrzeb. Ze względu na swoje wartości architektoniczne i historyczne obiekt został wpisany do rejestru zabytków.
Powstanie tej instytucji wpisywało się w rozwijający na przełomie XIX i XX wieku ruchu spółdzielczości kredytowej w Wielkopolsce. Spółdzielnia rozpoczęła działalność w dniu 26 stycznia 1899 r., natomiast statut spółdzielni zarejestrowano 2 lutego 1899 r. w Kępnie. Inicjatorem utworzenia Banku Ludowego w Kępnie był ks. Piotr Wawrzyniak, wybitny działacz polskiego ruchu spółdzielczego w zaborze pruskim. W organizację banku zaangażowali się również ks. Ludwik Lange, proboszcz ze Słupi pod Kępnem oraz dr Józef Trzciński. Powstanie placówki wpisywało się w rozwój polskiej spółdzielczości kredytowej, której celem było wspieranie gospodarczego rozwoju społeczeństwa polskiego.
Projekt budynku zrealizował kępiński budowniczy F. Rozkoszny. Szczególną uwagę zwraca dekoracja elewacji frontowej. W centralnej partii fasady, w pasie pomiędzy oknami pierwszego i drugiego piętra, umieszczono sześć reliefowych detali dekoracyjnych tworzących spójny program ikonograficzny związany z działalnością Banku Ludowego oraz środowiskami społecznymi, którym służyła ta instytucja.
Wśród sześciu motywów dekoracyjnych znajduje się także przedstawienie symbolu związanego z handlem i wymianą gospodarczą, interpretowanego jako stylizowany kaduceusz – tradycyjny atrybut Hermesa, antycznego boga pasterzy, kupców i żeglarzy. Motyw ten mógł podkreślać związek instytucji z działalnością finansową, przedsiębiorczością i rozwojem lokalnej gospodarki.
Na kolejnych elementach widoczne są motywy ula i pszczół, odwołujące się do idei pracowitości, gospodarności i oszczędności. Symbolika ta była często wykorzystywana przez instytucje kredytowe i oszczędnościowe jako metafora wspólnego gromadzenia kapitału.
Pozostałe przedstawienia ukazują narzędzia rzemieślnicze oraz snop zboża zestawiony z narzędziami rolniczymi. Motywy te podkreślały znaczenie rzemiosła i rolnictwa dla lokalnej gospodarki oraz wskazywały na grupy zawodowe, które należały do głównych odbiorców usług Banku Ludowego. Te elementy zdobnicze stały się czytelnym przekazem o społecznej i gospodarczej misji instytucji.
Oprac. Martyna Wycisk
[1] Odpis sprawozdania Banku Ludowego, Spółdzielnia z odpowiedzialnością nieograniczoną w Kępnie za rok 1938 r. to jest za czas od dnia 1 stycznia 1938 r. do dnia 31 grudnia 1938 r.
Polish